Tổng quan về bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD)

0
163

Trong những năm gần đây, số người bị mắc chứng bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính có chiều hướng ngày càng gia tăng. Nó được coi là một sát thủ thầm lặng, đứng hàng thứ 3 trong gánh nặng bệnh tật, chỉ đứng sau đột quỵ não và nhồi máu cơ tim. 

Những diễn biến khó lường trước được của bệnh là một trong những nỗi ám ảnh với không những người bệnh mà còn khó khăn với những y bác sĩ điều trị. Chi phí điều trị đắt đỏ cũng là yếu tố khiến căn bệnh này ngày càng có cơ hội cướp đi sinh mạng của nhiều người hoàn cảnh khó khăn không đủ kinh phí chữa trị. 

Vậy đâu là nguyên nhân gây ra chứng bệnh này và có những cách nào để phòng tránh cũng như nắm bắt được những triệu chứng để dễ dàng phát hiện bệnh sớm và kịp thời chữa trị. Mời các bạn tham khảo những thông tin dưới đây.

1. Phổi tắc nghẽn mãn tính là bệnh gì?

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (hay viêm phổi tắc nghẽn mãn tính) – COPD là một dạng bệnh lý với tình trạng tắc nghẽn thông khí phổi, tắc nghẽn đường thở không có khả năng hồi phục hoặc hồi phục không hoàn toàn. Hay dễ hiểu hơn, nó là bệnh liên quan đến hệ hô hấp gây nên tình trạng khó thở do bị hẹp đường thở.

Phổi tắc nghẽn mãn tính COPD

Đặc điểm của bệnh là nó tiến triển từ từ qua thời gian, càng về lâu thì tình trạng bệnh sẽ ngày càng nặng. Với đặc tính không hồi phục, người bệnh khi mới mắc chứng bệnh này sẽ có khả năng kiểm soát được bệnh khi phát hiện sớm. Tình trạng tắc nghẽn càng phát hiện muộn thì càng nặng, gây nên nhiều triệu chứng và biến chứng nặng nề, nghiêm trọng nhất là gây tử vong. Bệnh COPD này tồn tại dưới 2 dạng mà người bệnh có thể bị mắc 1 trong 2 hoặc cả 2 loại đó.

  • Viêm phế quản tắc nghẽn: tình trạng niêm mạc ở ống thở bị viêm và chứa đầy chất nhầy làm cản trở việc hô hấp
  • Khí phế thũng: tình trạng phế nang ở cuối của đường dẫn khí bị tổn hại làm bạn ngày càng khó thở hơn

Khi kết hợp bệnh khí thũng và bệnh viêm phế quản tắc nghẽn làm cho quá trình thở ngày càng khó khăn và các biện pháp điều trị chỉ làm chậm tiến triển bệnh chứ không thể khiến bệnh thuyên giảm.

>>Phân biệt hen và COPD

2. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chính gây nên bệnh COPD là do nguồn không khí được trao đổi trong quá trình hô hấp bị ô nhiễm. Cụ thể là những nguyên nhân sau:

  • Hút thuốc lá gây nên nguy cơ cao nhất mắc bệnh. Hút thuốc lá chủ động (người hút) hoặc thụ động (người hít phải khói thuốc) đều khiến tỷ lệ mắc bệnh cao hơn
  • Môi trường, khí thải bị ô nhiễm, khói bụi, ẩm thấp, chật chội chứa nhiều chất gây hại cho hệ hô hấp, làm tăng nguy cơ phát triển bệnh
  • Sử dụng than củi, những chất đốt sinh khói trong một không gian kín, kém đối lưu đã tác động trực tiếp đến đường thở khi con người hít phải
  • Một số trường hợp sinh ra với tác động do di truyền, yếu tố di truyền cũng là nguyên nhân gây nên bệnh này 
  • Người mắc bệnh hen phế quản có nguy cơ mắc phổi tắc nghẽn mãn tính gấp 12 lần người bình thường
  • Trẻ em bị nhiễm trùng đường hô hấp và tái phát nhiều lần cũng có nguy cơ mắc COPD khi lớn lên

Trong những nguyên nhân trên, có thể nói việc hút thuốc lá chủ động và thụ động là nguyên nhân gây nguy cơ mắc bệnh cao nhất chiếm 80-90% khả năng bị mắc bệnh.

Hút thuốc lá là nguyên nhân chính gây ra bệnh COPD
Hút thuốc lá là nguyên nhân chính gây ra bệnh COPD

3. Những người có nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

Ngoài thuốc lá là tác nhân gây bệnh chủ yếu, một số trường hợp khác không hút thuốc cũng có thể bị mắc bệnh này. Dưới đây là một số đối tượng có nguy cơ mắc bệnh:

  • Người già, người lớn tuổi từ 50 tuổi trở lên
  • Người có tiền sử bệnh hen suyễn, viêm phế quản hay các bệnh liên quan đến đường hô hấp khác
  • Người bị di truyền bệnh từ bố mẹ, gia đình
  • Người hút thuốc lào, thuốc lá, hít phải khói thuốc
  • Người thường xuyên phải tiếp xúc với môi trường khói bụi, ô nhiễm
  • Người hít nhiều khói than, củi

4. Triệu chứng của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là gì?

Phổi tắc nghẽn mãn tính gây nên những tác động trực tiếp vào hệ hô hấp nên những triệu chứng nó đem theo liên quan đến ống thở và khả năng hô hấp. Triệu chứng của bệnh thường chia ra làm nhiều giai đoạn, nếu phát hiện sớm nhất ở giai đoạn đầu thì khả năng điều trị sẽ cao hơn.

Giai đoạn đầu: 

  • Ho kéo dài, nhiều đờm và đờm màu vàng xám hoặc xanh hoặc nặng hơn thì ho đờm kèm máu
  • Cúm, cảm lạnh, ho, đau họng tái phát nhiều lần
  • Khó thở, thở dùng nhiều sức, thở sâu và gấp hơn bình thường
  • Đau ngực, tức ngực, mệt mỏi uể oải trong thời gian dài
  • Thỉnh thoảng bị sốt nhẹ 

Ở giai đoạn này rất nhiều người chủ quan và không nghĩ nó quá nghiêm trọng do vậy không có cách điều trị kịp thời.

Giai đoạn sau: 

  • Tình trạng khó thở nặng hơn, thường xuyên hơn
  • Không thể hô hấp, không thể nói vì khó thở
  • Móng tay hoặc móng chân chuyển màu thành màu xanh hoặc xám 
  • Đờ đẫn, không tỉnh táo
  • Không thể kiểm soát nhịp tim vì quá nhanh
  • Kèm theo đó là các triệu chứng nêu ở giai đoạn đầu chuyển biến ngày càng nặng hơn, thường xuyên hơn 

Khi đã đến giai đoạn này, bệnh nhân cần thiết phải đến bệnh viện để điều trị, bác sĩ sẽ có phương pháp thích hợp để ngăn chặn sự phát triển của bệnh nhằm ngăn chặn những hậu quả xấu dẫn đến tắc thở và tàn phế.

phổi tắc nghẽn mãn tính COPD
ảnh minh họa

>>Đối mặt với bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính giai đoạn cuối

5. Biến chứng thường gặp của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

Đặc điểm của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là bệnh lý tiến triển qua thời gian, tức là ống thở sẽ ngày càng bị hẹp và lượng oxy cung cấp cho phổi không đáp ứng được đồng thời quá trình nạp khí vào ngày càng khó khăn. 

Nếu được phát hiện và điều trị sớm ở giai đoạn đầu tiên thì sẽ ngăn chặn được sự tăng sinh giảm những hậu quả đáng tiếc xảy ra. Nhưng nếu cứ để tình trạng tiếp diễn càng nặng thì khả năng ngăn chặn càng khó và sẽ gây ra biến chứng cực kỳ nặng nề tại phổi và bên ngoài phổi như sau:

  • Tràn khí màng phổi: Khi lượng khí được nạp vào phổi nhưng lại không được đẩy ra do ống thở bị hẹp gây ra hiện tượng tích tụ khí. Lâu ngày, lượng khí càng nhiều làm căng các phế nang gây ra khí phế thũng. Khi các phế nang bị mỏng dần thì lượng khí sẽ vỡ và tràn vào khoang phổi gây ra hiện tượng tràn khí màng phổi làm bệnh nhân bị đau một bên ngực mà khí tràn, tình trạng khó thở tăng cao.
  • Tăng áp lực động mạch phổi: là hiện tượng phế nang giãn nhiều và gây áp lực vào động mạch phổi khiến quá trình hô hấp của bệnh nhân khó khăn hơn
  • Bệnh về tim: tình hình bệnh nặng sẽ khiến nhịp tim của bệnh nhân nhanh hoặc bị rối loạn gây nên suy tim. Cụ thể là suy tim phải khi áp lực động mạch phổi tăng kết hợp với thiếu oxy mãn tính.
  • Bệnh cao huyết áp: do sự chèn ép, gia tăng áp lực phổi gây nên áp suất cao trong các mạch máu và dẫn đến cao huyết áp. Sự gia tăng hồng cầu cũng là nguy cơ gây tắc mạch và huyết khối ở bệnh nhân COPD
  • Nhiễm trùng đường hô hấp: người bệnh sẽ thường xuyên bị cúm, ho, cảm lạnh, tái đi tái lại nhiều lần
  • Ảnh hưởng đến hệ thần kinh: Do thiếu oxy máu và tăng lượng CO2 mãn tính gây nên tình trạng đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, ý thức không ổn định, mơ màng, mất tập trung, suy giảm trí nhớ

Bên cạnh đó có một vài biến chứng khác nữa. Tất cả những biến chứng này đều làm nặng thêm tình trạng bệnh và càng gây khó khăn trong việc điều trị và ngăn chặn bệnh tiến triển.

6. Chẩn đoán và điều trị

Để chẩn đoán và điều trị được bệnh phổi tắc nghẽn một cách chính xác bác sĩ cần thực hiện nhiều thủ thuật. Khi xác định được chắc mức độ, tình trạng người bệnh đang mắc phải đang giai đoạn nào, từ đó mới có thể có được phương án điều trị hiệu quả.

Có những biện pháp nào giúp chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính?

Bác sĩ sẽ có một số câu hỏi đặt ra để tìm hiểu tình trạng bệnh như những triệu chứng gặp phải,có hút thuốc hay không, tiền sử bệnh của gia đình cùng với đó là tiến hành xét nghiệm chuẩn đoán COPD. Quá trình chẩn đoán và xét nghiệm diễn ra như sau: 

  • Xét nghiệm chức năng phổi: ở đây sẽ kiểm tra về khả năng thông khí của phổi, bạn có thể thở ra hít vào lượng khí như người bình thường hay không, trong quá trình thở có khó khăn không
  • Đo phế dung kế: đo khả năng thở, bệnh nhân sẽ phải hít thật sâu và thổi thật mạng vào máy. Máy này nhằm mục đích đo lượng không khí được thở ra và cả tốc độ thở của người bệnh 
  • Chụp X-quang phổi: hình ảnh cho ra sẽ nói lên phổi bệnh nhân có vấn đề gì hay không
  • Khí máu đông lạnh: tiến hành lấy máu và xét nghiệm máu, đo lượng oxy trong máu có đạt yêu cầu hay không và cho biết bệnh đang ở giai đoạn nào.

>>Đo chức năng hô hấp đóng vai trò gì khi chuẩn đoán COPD

Phương pháp điều trị phổi tắc nghẽn mãn tính là gì?

Hiện vẫn chưa có thuốc điều trị COPD, biện pháp tốt nhất đó chính là ngăn chặn khả năng phát triển của bệnh qua một số phương pháp sau:

  • Sử dụng thuốc: các loại thuốc giãn phế quản giúp mở rộng ống thở giúp bệnh nhân dễ dàng thở hơn, nó còn có tác dụng giảm viêm phổi 
  • Vắc xin: một số loại vắc xin nên dùng như vắc xin ngừa cúm, thuốc chủng ngừa phế cầu kết hợp với liệu pháp oxy
  • Phẫu thuật: Khi dùng thuốc không có hiệu quả, tình trạng nghiêm trọng và khó kiểm soát, bệnh nhân cần phải phẫu thuật cắt túi khí và phẫu thuật giảm thể tích phổi. Khi mắc COPD ở trường hợp rất nặng, cực nghiêm trọng thì cần phải ghép phổi.

Phổi tắc nghẽn mãn tính COPD

7. Chế độ sinh hoạt của người mắc bệnh

Khi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh nhân cần có một chế độ ăn uống, sinh hoạt và thể dục hợp lý để kiểm soát được tình hình. Dưới đây là những lời khuyên đến từ bác sĩ khi bạn mắc phải bệnh này:

  • Nếu đang hút thuốc, hãy bỏ thuốc ngay lập tức vì đây là nguyên nhân chính gây nên bệnh này
  • Tránh xa các loại khói bụi, ô nhiễm hay khói than củi, khói thuốc lá
  • Đi khám sức khỏe định kỳ, thường xuyên để nắm bắt tình trạng bệnh
  • Chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng và calo cho cơ thể
  • Tập thể dục thường xuyên kết hợp với các bài tập thở
  • Tránh hoạt động quá sức, gây áp lực lên việc hô hấp
  • Chuẩn bị những phương án cần thiết nhất cho trường hợp khẩn cấp và kịp thời đến bệnh viện

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là một bệnh lý nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân có chế độ sinh hoạt hợp lý và trang bị cho mình kiến thức về bệnh tốt thì có thể giảm thiểu các nguy cơ biến chứng liên quan.

Bài viết liên quan:

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây