Tổng quan về bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

0
47
Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD
Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD

Trong những năm gần đây, số người bị mắc chứng bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (hay còn gọi là COPD) có chiều hướng ngày càng gia tăng. Nó được coi là một sát thủ thầm lặng, đứng hàng thứ 3 trong các căn bệnh nguy hiểm đe dọa tính mạng, chỉ đứng sau đột quỵ não và nhồi máu cơ tim.

Những diễn biến khó lường trước được của bệnh là một trong những nỗi ám ảnh với không những người bệnh mà còn khó khăn với những y bác sĩ điều trị. Chi phí điều trị đắt đỏ cũng là yếu tố khiến căn bệnh này ngày càng có cơ hội cướp đi sinh mạng của nhiều có người hoàn cảnh khó khăn không đủ kinh phí chữa trị. 

Vậy đâu là nguyên nhân gây ra chứng bệnh này và có những cách nào để phòng tránh cũng như nắm bắt được những triệu chứng để dễ dàng phát hiện bệnh sớm và kịp thời chữa trị. Mời các bạn tham khảo những thông tin dưới đây.

1. Phổi tắc nghẽn mãn tính là bệnh gì?

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính – COPD là một dạng bệnh lý với tình trạng tắc nghẽn thông khí phổi, tắc nghẽn đường thở không có khả năng hồi phục hoặc hồi phục không hoàn toàn. Hay dễ hiểu hơn, nó là bệnh mãn tính liên quan đến hệ hô hấp gây nên tình trạng khó thở do bị hẹp đường thở. 

Đặc điểm của bệnh là tiến triển từ từ qua thời gian, càng về lâu thì tình trạng bệnh sẽ ngày càng nặng, gây nên nhiều khó khăn trong cuộc sống và biến chứng nặng nề, nghiêm trọng nhất là gây tử vong.

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) tồn tại dưới 2 dạng mà người bệnh có thể bị mắc 1 trong 2 hoặc cả 2 loại đó.

  • Viêm phế quản tắc nghẽn: tình trạng niêm mạc ở ống thở bị viêm và chứa đầy chất nhầy làm cản trở việc hô hấp
  • Khí phế thũng: tình trạng phế nang ở cuối của đường dẫn khí bị tổn hại làm bạn ngày càng khó thở hơn.
COPD là bệnh gì?
COPD là bệnh gì?

Nếu trường hợp người bệnh mắc cả hai bao gốm khí phế thũng và viêm phế quản tắc nghẽn sẽ làm cho quá trình thở ngày càng khó khăn và các biện pháp điều trị chỉ làm chậm tiến triển bệnh chứ không thể khiến bệnh thuyên giảm.

2. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chính gây nên bệnh COPD là do nguồn không khí được trao đổi trong quá trình hô hấp bị ô nhiễm. Cụ thể là những nguyên nhân sau:

  • Hút thuốc lá nguyên nhân chính và phổ biến nhất. Hút thuốc lá chủ động (người hút) hoặc thụ động (người hít phải khói thuốc) đều khiến tỷ lệ mắc bệnh cao hơn.
  • Môi trường, khí thải bị ô nhiễm, khói bụi, ẩm thấp, chật chội chứa nhiều chất gây hại cho hệ hô hấp, làm tăng nguy cơ phát triển bệnh.
  • Sử dụng than củi, những chất đốt sinh khói trong một không gian kín, kém đối lưu đã tác động trực tiếp đến đường thở khi con người hít phải.
  • Trẻ em bị nhiễm trùng đường hô hấp và tái phát nhiều lần cũng có nguy cơ mắc COPD khi lớn lên.
  • Người già, người lớn tuổi từ 50 tuổi trở lên.
  • Người có tiền sử bệnh hen suyễn, viêm phế quản hay các bệnh liên quan đến đường hô hấp khác.
  • Người bị di truyền bệnh từ bố mẹ, gia đình.

Trong những nguyên nhân trên, có thể nói việc hút thuốc lá chủ động và thụ động là nguyên nhân gây nguy cơ mắc bệnh cao nhất chiếm 80-90% khả năng bị mắc bệnh.

Nguyên nhân gây bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD
Nguyên nhân gây bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD

3. Triệu chứng của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là gì?

Phổi tắc nghẽn mãn tính gây nên những tác động trực tiếp vào hệ hô hấp nên những triệu chứng như tắc nghẽn đường thở và suy giảm khả năng hô hấp gây ra khó thở, thở khò khè. Triệu chứng của bệnh thường chia ra làm nhiều giai đoạn, nếu phát hiện sớm nhất ở giai đoạn đầu thì khả năng điều trị sẽ cao hơn.

Giai đoạn đầu:

  • Ho kéo dài, nhiều đờm và đờm màu vàng xám hoặc xanh hoặc nặng hơn thì ho đờm kèm máu
  • Cúm, cảm lạnh, ho, đau họng tái phát nhiều lần
  • Khó thở, thở dùng nhiều sức, thở sâu và gấp hơn bình thường
  • Đau ngực, tức ngực, mệt mỏi uể oải trong thời gian dài
  • Thỉnh thoảng bị sốt nhẹ.

Ở giai đoạn này rất nhiều người chủ quan và không nghĩ nó quá nghiêm trọng do vậy không có phương án điều trị kịp thời.

Giai đoạn sau: 

  • Tình trạng khó thở nặng hơn, thường xuyên hơn
  • Không thể hô hấp, không thể nói vì khó thở
  • Móng tay hoặc móng chân chuyển màu thành màu xanh hoặc xám 
  • Đờ đẫn, không tỉnh táo
  • Không thể kiểm soát nhịp tim
  • Kèm theo đó là các triệu chứng nêu ở giai đoạn đầu chuyển biến ngày càng nặng hơn, thường xuyên hơn.

Ở vào giai đoạn bệnh đã diễn tiến nặng, người bệnh sẽ thường xuyên cần phải có sự trợ giúp của bác sĩ, bởi những cơn khó thở có thể gây ra những biến chứng nặng nề, nguy hiểm đến tính mạng bất cứ lúc nào. Các biến chứng của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính có thể kể đến dưới đây.

5. Biến chứng thường gặp của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

Đặc điểm của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là bệnh lý tiến triển qua thời gian, tức là ống thở sẽ ngày càng bị hẹp và lượng oxy cung cấp cho phổi không đáp ứng được đồng thời quá trình nạp khí vào ngày càng khó khăn. 

Nếu được phát hiện và điều trị sớm ở giai đoạn đầu tiên thì sẽ ngăn chặn, kìm hãm được quá trình phát triển của bệnh. Nhưng nếu tình trạng tiếp diễn càng nặng thì khả năng ngăn chặn càng khó và sẽ gây ra biến chứng cực kỳ nặng nề tại phổi và bên ngoài phổi như sau:

  • Tràn khí màng phổi: Khi lượng khí được nạp vào phổi nhưng lại không được đẩy ra do ống thở bị hẹp gây ra hiện tượng tích tụ khí. Lâu ngày, lượng khí càng nhiều làm căng các phế nang gây ra khí phế thũng. Khi các phế nang bị mỏng dần thì lượng khí sẽ vỡ và tràn vào khoang phổi gây ra hiện tượng tràn khí màng phổi làm bệnh nhân bị đau một bên ngực do khí tràn, tình trạng khó thở tăng cao.
  • Tăng áp lực động mạch phổi: Là hiện tượng phế nang giãn nhiều và gây áp lực vào động mạch phổi khiến quá trình hô hấp của bệnh nhân khó khăn hơn.
  • Bệnh về tim mạch: Áp lực động mạch phổi tăng kết hợp với thiếu oxy mãn tính sẽ khiến nhịp tim của bệnh nhân nhanh hoặc bị rối loạn gây nên suy tim.
  • Bệnh cao huyết áp: Do sự chèn ép, gia tăng áp lực phổi gây nên áp suất cao trong các mạch máu và dẫn đến cao huyết áp. Sự gia tăng hồng cầu cũng là nguy cơ gây tắc mạch và huyết khối ở bệnh nhân COPD.
  • Nhiễm trùng đường hô hấp: Người bệnh sẽ thường xuyên bị cúm, ho, cảm lạnh, tái đi tái lại nhiều lần.
  • Ảnh hưởng đến hệ thần kinh: Do thiếu oxy máu và tăng lượng CO2 mãn tính gây nên tình trạng đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, ý thức không ổn định, mơ màng, mất tập trung, suy giảm trí nhớ
  • Suy hô hấp: Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính đó chính là suy hô hấp, người bệnh sẽ rơi vào trạng thái hôn mê và thậm chí tử vong nên không được cấp cứu kịp thời.

Bên cạnh đó có một vài biến chứng khác. Tất cả những biến chứng này đều làm nặng thêm tình trạng bệnh và càng gây khó khăn trong việc điều trị cũng như ngăn chặn bệnh tiến triển.

Biến chứng của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD
Biến chứng của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD

6. Chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính – COPD cần được xác định cụ thể tình trạng bệnh, các triệu chứng, biến chứng đi kèm. Khi xác định được mức độ, tình trạng người bệnh mắc phải đang ở giai đoạn nào, từ đó mới có thể có được phương án điều trị hiệu quả.

Có những biện pháp nào giúp chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính?

Bác sĩ sẽ có một số câu hỏi đặt ra để tìm hiểu tình trạng bệnh như những triệu chứng gặp phải, có hút thuốc hay không, tiền sử bệnh của gia đình cùng với đó là tiến hành xét nghiệm và đưa ra kết quả. Quá trình chẩn đoán và xét nghiệm diễn ra như sau: 

  • Xét nghiệm chức năng phổi: Ở đây sẽ kiểm tra về khả năng thông khí của phổi, bạn có thể thở ra hít vào lượng khí như người bình thường hay không, trong quá trình thở có khó khăn không.
  • Đo phế dung kế: Đo khả năng thở, bệnh nhân sẽ phải hít thật sâu và thổi thật mạnh vào máy. Máy này nhằm mục đích đo lượng không khí được thở ra và cả tốc độ thở của người bệnh.
  • Chụp X-quang phổi: Xác định chính xác tình trạng phổi của bệnh nhân, những tổn thương phổi do COPD gây ra.
  • Xét nghiệm oxy máu: Bác sĩ sẽ tiến hành lấy máu và xét nghiệm máu, đo lượng oxy trong máu có đạt yêu cầu hay không và cho biết bệnh đang ở giai đoạn nào.

Phương pháp điều trị phổi tắc nghẽn mãn tính là gì?

Hiện nay, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính – COPD vẫn chưa có phác đồ điều trị triệt để. Biện pháp phổ biến hiện nay là can thiệp bằng thuốc hoặc phẫu thuật để ngăn chặn hoặc làm chậm tình trạng của bệnh. Một số phương pháp như:

  • Thuốc giãn phế quản: Đối với bệnh nhân bị phổi tắc nghẽn mãn tính – COPD, các loại thuốc giãn phế quản là thứ không thể thiếu bởi những cơn khó thở có thể đến bất cứ lúc nào. Thuốc giãn phế quản có thể giúp làm mở đường thở, giúp thông thoáng đường thở tạm thời.
  • Tiêm vắc xin phòng cúm: Bất cứ tác động nào vào hệ hô hấp cũng có thể khiến tình trạng của bệnh COPD càng trầm trọng thêm. Chính vì thế, biện pháp tiêm vắc xin để phòng ngừa cúm là một cách giúp làm giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng nặng của bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính.
  • Phẫu thuật: Khi dùng thuốc không có hiệu quả, tình trạng nghiêm trọng và khó kiểm soát, bệnh nhân cần phải phẫu thuật cắt túi khí và phẫu thuật giảm thể tích phổi. Khi mắc COPD ở trường hợp rất nặng, cực nghiêm trọng thì cần phải ghép phổi.
Điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD
Điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD

7. Chế độ sinh hoạt của người mắc bệnh

Khi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh nhân cần có một chế độ sinh hoạt, ăn uống và thể dục hợp lý để kiểm soát được tình hình. Dưới đây là những lời khuyên của các chuyên gia đối với người bị mắc bệnh phổi tắc nghẽn COPD:

  • Tuyệt đối không hút thuốc lá, thuốc lào bởi nó sẽ đẩy nhanh tình trạng nặng của bệnh
  • Tránh xa các loại khói bụi, ô nhiễm hay khói than củi, khói thuốc lá từ người khác
  • Đi khám sức khỏe định kỳ, thường xuyên để nắm bắt tình trạng bệnh
  • Chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng và calo cho cơ thể
  • Tập thể dục thường xuyên với những bài tập thích hợp được bác sĩ chỉ định
  • Tránh hoạt động quá sức, gây áp lực lên việc hô hấp
  • Chuẩn bị những phương án cần thiết nhất cho trường hợp khẩn cấp và kịp thời đến bệnh viện.

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD là một bệnh lý cực kỳ nguy hiểm vì chưa có phương pháp điều trị dứt điểm, chỉ có thể ngăn chặn tình trạng bệnh không cho nặng thêm. Hãy trang bị cho mình đầy đủ các kiến thức về căn bệnh hô hấp mãn tính này sẽ giúp bạn phòng ngừa cho chính bản thân và gia đình.

Tham khảo thêm thông tin, kiến thức sức khỏe của chúng tôi tại benhhoc.vn

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here